خیلی وقتها هنگام مسواک زدن ناگهان میبینیم که لثههایمان شروع به خونریزی کردهاند. در چنین شرایطی، یک حس نگرانی به سراغمان میآید که مبادا مشکلی برای لثههایمان پیش آمده باشد. حقیقت این است که خونریزی لثه هنگام مسواک زدن همیشه به معنای یک بیماری جدی و خطرناک نیست، اما بیتوجهی به آن میتواند بعداً دردسرهای بزرگتری برای شما درست کند. در این مطلب، توضیح میدهیم که خونریزی لثه هنگام مسواک زدن چه زمانی طبیعی است، چه زمانی باید جدی گرفته شود و چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم که دیگر این اتفاق نیفتد.
آیا خونریزی لثه هنگام مسواک زدن طبیعی است؟
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یک اتفاق طبیعی نیست و نباید نادیده گرفته شود. شاید این مشکل بسیار شایع باشد، اما شیوع بالا به معنای طبیعی بودن آن نیست.
لثه بافت نازک و حساسی دارد. اگر چیزی به آن فشار بیاورد یا آن را تحریک کند، ممکن است ملتهب شود و خونریزی کند. اما نکته اینجاست که لثهای که کاملاً سالم باشد نباید با یک فشار معمولی مانند فشار ناشی از مسواک زدن دچار خونریزی شود. اگر این اتفاق میافتد، یعنی لثههایتان در شرایط ایدهآل به سر نمیبرند و نیاز به توجه و رسیدگی دارند.
پس پاسخ صریح به این سؤال این است که خونریزی لثه هنگام مسواک زدن طبیعی نیست، ولی جای نگرانی هم ندارد. زیرا در اکثر مواقع علامت اولیه یک مشکل قابل درمان است. مهم این است که آن را نادیده نگیرید و به موقع برای رفع آن اقدام کنید.
دلایل اصلی خونریزی لثه هنگام مسواک زدن کدامند؟
خونریزی لثه حین مسواک زدن معمولاً یک علامت هشدار است که نشان میدهد لثه شما در شرایط ایدهآل قرار ندارد. این علامت میتواند نشاندهنده یک مشکل ساده و زودگذر مانند نامناسب بودن مسواک باشد تا موضوعی که نیاز به پیگیری جدیتر و مراجعه فوری به دندانپزشک دارد.
برای اینکه بدانید دقیقاً از کجا باید مشکل را ریشهیابی کنید، بهتر است با مهمترین دلایل خونریزی لثه هنگام مسواک زدن آشنا شوید. در ادامه این دلایل را مرور میکنیم:
۱-التهاب لثه
شایعترین و مهمترین علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن، التهاب لثه است. این اتفاق زمانی میافتد که پلاک میکروبی (لایهای نرم و چسبنده از باکتریها) روی دندانها و لبه لثه جمع شود. اگر این پلاک به موقع و به طور کامل با مسواک و نخ دندان پاک نشود، باکتریهای موجود در آن شروع به تحریک لثه میکنند. لثه در واکنش به این تحریک قرمز، متورم و حساس میشود. در این حالت، حتی یک مسواک زدن ملایم هم میتواند باعث خونریزی لثه شود.
نکته مهم این است که التهاب لثه در مراحل اولیه کاملاً قابل درمان است و با جرمگیری حرفهای و رعایت بهداشت دهان و دندان به مرور زمان برطرف میشود. پس اگر مشکوک به التهاب لثه هستید، همین حالا با شماره زیر تماس بگیرید و از مشاوره رایگان کلینیک دندانپزشکی آدنیس بهرهمند شوید تا هرچه زودتر مراحل درمان خود را آغاز کنید.
اگر التهاب لثه به موقع درمان نشود، میتواند به پریودنتیت تبدیل شود. در این مرحله، التهاب از سطح لثه فراتر میرود و به بافتهای عمقیتر که دندان را سر جای خود نگه داشتهاند، آسیب میرساند. خونریزی لثه در این حالت معمولاً بیشتر و مداومتر است. ضمن اینکه ممکن است بوی بد دهان، عقب رفتگی لثه و حتی لق شدن دندانها را هم تجربه کنید. این مرحله نیاز به درمان تخصصی دندانپزشکی دارد.
۲-مسواک زدن نادرست یا استفاده از مسواک نامناسب
گاهی مشکل از بیماری لثه نیست، بلکه روش مسواک زدن یا خود مسواک شما مشکل دارد. مسواک زدن با فشار بیش از حد مخصوصاً اگر مسواک شما برس زبری داشته باشد، میتواند لثه را زخم کند. لثه بافت نرمی دارد و فشار زیاد در درازمدت نه تنها باعث خونریزی میشود، بلکه ممکن است باعث تحلیل لثه و حساسیت دندانها نیز شود.
همچنین استفاده از مسواکهایی که برس آنها خیلی زبر است، آسیب زیادی به لثه وارد میکند. توصیه دندانپزشکان استفاده از مسواک با الیاف نرم و رعایت تکنیک صحیح مسواک زدن است که در آن مسواک با زاویه ۴۵ درجه نسبت به لثه و با حرکات کوتاه و بدون فشار زیاد حرکت کند. همچنین، تعویض مسواک هر سه ماه یکبار را به هیچ وجه فراموش نکنید.
۳-شروع یا تغییر در روال نخ دندان کشیدن
اگر تا به حال به طور منظم نخ دندان نمیکشیدید و ناگهان شروع به استفاده از نخ دندان کردهاید، ممکن است چند روز اول لثههایتان کمی خونریزی داشته باشد. این واکنش طبیعی لثه به یک تحریک جدید است.
وقتی نخ دندان وارد فضای بین دندانها میشود، پلاکهایی را که مدتها آنجا جمع شده بودند، از جای خود جدا میکند و لثه ملتهب به این اتفاق واکنش نشان میدهد. اما جای نگرانی نیست، زیرا اگر یک هفته به طور روزانه و اصولی نخ دندان بکشید، لثهها به آن عادت میکنند و التهابات سطحی از بین میروند.
پس اگر تازه شروع به نخ دندان کشیدن کردهاید، خونریزی اولیه را به حساب بیماری نگذارید. صبور باشید و ادامه دهید.
۴-عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن باعث میشود که پلاکها و باکتریها روز به روز روی دندانها و لثه جمع شوند. این تجمع، لثه را ملتهب و حساس میکند. در چنین شرایطی، کوچکترین تحریکی حتی مسواک زدن ملایم باعث خونریزی لثه میشود.
نخ دندان کشیدن به صورت منظم و روزانه یکی از کلیدیترین کارهایی است که میتواند به مرور زمان این مشکل را حل کند.
۵-تغییرات هورمونی بدن
در برخی دورههای زندگی به دلیل تغییر سطح هورمونها، لثه حساستر میشود و بیشتر مستعد خونریزی و التهاب است. به عنوان مثال، حدود نیمی از زنان باردار دچار التهاب لثه دوران بارداری میشوند که معمولاً در سه ماهه دوم اتفاق میافتد. حتی برخی زنان چند روز قبل از شروع دوران قاعدگی، تورم و خونریزی خفیف لثه را تجربه میکنند که با شروع این دوره برطرف میشود. همچنین در دوران نوجوانی به دلیل تغییرات هورمونی ممکن است لثهها حالت تحریکپذیرتری پیدا کنند.
این تغییرات هورمونی معمولاً موقتی هستند، اما به هیچ وجه نباید نادیده گرفته شوند. رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان از جمله اقداماتی است که در این دوران میتواند بسیار مؤثر و کمککننده باشد.
۶-مصرف برخی داروها
مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد انعقاد، احتمال خونریزی را در تمام نقاط بدن از جمله لثه افزایش میدهد. همچنین مصرف برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، ضد تشنج، ضد افسردگی، فشار خون و سرکوبکننده سیستم ایمنی ممکن است باعث تورم و حساس شدن لثه شوند که به نوبه خود خونریزی را تشدید میکند.
بنابراین وقتی با مشکل خونریزی لثه هنگام مسواک زدن به دندانپزشک مراجعه میکنید، او حتماً درباره داروهایی که مصرف میکنید از شما سؤال خواهد کرد.
۷-مصرف سیگار و سایر دخانیات
سیگار، قلیان و سایر دخانیات آسیب جدی به لثه وارد میکنند. نیکوتین موجود در این محصولات جریان خون لثه را کاهش میدهد، سیستم ایمنی را تضعیف میکند و روند ترمیم بافتها را کند میسازد.
نکته عجیب این است که مصرف سیگار گاهی خونریزی لثه را پنهان میکند (چون جریان خون کم میشود)، اما بیماری لثه در پسزمینه در حال پیشرفت است. پس اگر سیگار میکشید، برای اطمینان از سلامت لثه باید حتماً به طور دورهای و منظم به یک دندانپزشک متخصص مراجعه کنید.
۸-کمبود ویتامینها
ویتامینها نقش مهمی در سلامت و ترمیم بافت لثه دارند. کمبود ویتامین C میتواند باعث ضعف بافت لثه و خونریزی آن شود. در موارد شدید و نادر، کمبود شدید ویتامین C به بیماری اسکوربوت منجر میشود که یکی از علائم بارز آن خونریزی لثه است. همچنین کمبود ویتامین K که در فرآیند لخته شدن خون نقش دارد، میتواند باعث شود که خونریزی لثه بیشتر طول بکشد یا شدیدتر باشد.
۹-بیماریهای سیستمیک (کمتر شایع اما مهم)
در موارد نادرتر، خونریزی لثه میتواند نشانه بیماریهای زمینهای مانند دیابت کنترل نشده (که مقاومت به عفونت را کاهش میدهد و التهاب لثه را بدتر میکند)، اختلالات خونی مانند لوسمی یا بیماریهای خودایمنی باشد. این موارد معمولاً با علائم دیگری نیز همراه هستند.
اگر خونریزی لثه به درمانهای ساده پاسخ ندهد، دندانپزشک شما را برای بررسیهای بیشتر به متخصص مربوطه ارجاع میدهد.
در صورت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن باید چیکار کنیم؟
اولین و مهمترین نکتهای که باید بدانید این است که هرگز مسواک زدن را کنار نگذارید. برخی افراد وقتی هنگام مسواک زدن دچار خونریزی لثه میشوند، فکر میکنند باید چند روزی دست از مسواک زدن بکشند تا لثه درمان شود. این کار کاملاً اشتباه است، زیرا علت اصلی خونریزی معمولاً التهاب ناشی از پلاک باکتریایی است و اگر پلاک را با مسواک زدن پاک نکنید، التهاب بیشتر و خونریزی شدیدتر میشود.
در ادامه قدم به قدم بررسی میکنیم که در صورت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن باید چه اقداماتی را انجام دهید:
- مسواک و تکنیک مسواک زدن خود را بررسی کنید. احتمالاً مشکل از همین جا شروع میشود. یک مسواک با الیاف نرم تهیه کنید و هنگام مسواک زدن از وارد کردن فشار شدید به دندانها و لثه اکیداً خودداری کنید.
- نخ دندان کشیدن را جدی بگیرید. نخ دندان کشیدن تنها راهی است که پلاک بین دندانها (جایی که مسواک به آن دسترسی ندارد) را پاک میکند. اگر تا امروز نخ دندان نمیکشیدید، از همین الان شروع کنید. بپذیرید که چند روز اول ممکن است خونریزی داشته باشید، اما اگر یک هفته صبور باشید و هر روز نخ دندان بکشید، خونریزی قطع میشود.
- از آب نمک گرم کمک بگیرید. این یک درمان خانگی ساده اما مؤثر است. یک قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و روزی دو بار (صبح و شب) به مدت ۳۰ ثانیه در دهان بچرخانید. آب نمک التهاب لثه را کم میکند و به بهبود آن کمک میکند.
- مراقب تغذیه خود باشید. هرچند کمبود ویتامین علت اصلی بیشتر خونریزیها نیست، اما خوردن مواد مغذی میتواند به ترمیم لثه کمک کند. میوهها و سبزیجات تازه مخصوصاً آنهایی که ویتامین C دارند (مانند پرتقال، کیوی و فلفل دلمهای) و سبزیجات برگ سبز تیره که ویتامین K دارند (مانند اسفناج و کلم) را بیشتر مصرف کنید.
- به موقع به دندانپزشک مراجعه کنید. اگر همه کارهای بالا را دقیق انجام دادید و بعد از دو هفته هنوز خونریزی ادامه داشت، وقت مراجعه به دندانپزشک است. در بیشتر موارد، درمان این مشکل ساده و بیدردسر است. دندانپزشک ابتدا لثههایتان را معاینه میکند و اگر نیاز باشد، جرمگیری انجام میدهد یا با توجه به دلیل خونریزی درمان مناسب را پیشنهاد میکند.
نشانههایی که باید حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید
خونریزی لثه اگر گاهی اوقات اتفاق بیفتد و خفیف باشد، معمولاً با اصلاح روش مسواک زدن و رعایت بهتر بهداشت دهان و دندان برطرف میشود. اما در بعضی شرایط، این خونریزی دیگر یک موضوع ساده نیست و لازم است حتماً توسط دندانپزشک بررسی شود. اگر هر یک از علائم زیر را تجربه میکنید، بهتر است به یک دندانپزشک متخصص مراجعه کنید:
- خونریزی مداوم و تکرارشونده در هر بار مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
- خونریزی شدید یا خود به خودی حتی بدون مسواک زدن
- قرمزی، تورم یا درد لثه
- بوی بد دائمی دهان که با مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و دهانشویه هم از بین نمیرود.
- عقبنشینی لثه یا بلندتر دیده شدن دندانها
- لق شدن یا جابجا شدن دندانها
- وجود زخم، تاول یا تغییر رنگ غیرعادی در لثه
در چنین شرایطی، بهترین کار این است که موضوع را به تعویق نیندازید و برای معاینه و تشخیص دقیق به یک دندانپزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
بسیاری از افراد تصور میکنند که خونریزی لثه هنگام مسواک زدن طبیعی است. اما همانطور که در این مطلب خواندید، لثه سالم با مسواک زدن معمولی نباید دچار خونریزی شود. خبر خوب این است که در اغلب موارد، خونریزی لثه قابل درمان است و با تشخیص به موقع و مراقبت درست میتوان از مشکلات جدیتر پیشگیری کرد. مهم این است که از کنار آن بیتفاوت عبور نکنید و علت آن را پیگیری کنید.
اگر به دنبال یک مرکز معتبر برای بررسی وضعیت لثه و دندانهای خود هستید، کلینیک دندانپزشکی آدنیس آماده ارائه خدمات تخصصی به شما همشهریان عزیز است. برای دریافت نوبت و استفاده از مشاوره رایگان میتوانید با شماره ۰۲۱۸۸۵۵۸۶۰۶ تماس بگیرید.
سوالات متداول
اگر مسواک زدن را قطع کنم، خونریزی لثه بهتر میشود؟
نه، دقیقاً برعکس. قطع مسواک زدن باعث میشود پلاکها و باکتریها بیشتر جمع شوند و التهاب شدیدتر شود. راه درست این است که با مسواک نرم و فشار کم، لثه را تمیز کنید تا التهاب فروکش کند.
چند روز بعد از جرمگیری، خونریزی لثه قطع میشود؟
خیلی از افراد بلافاصله بعد از جرمگیری متوجه کاهش چشمگیر خونریزی میشوند، اما لثه برای ترمیم کامل به حدود یک هفته زمان نیاز دارد.
آیا نخ دندان کشیدن باعث خونریزی لثه میشود؟
بله، اگر تازه شروع به نخ دندان کشیدن کردهاید، چند روز اول ممکن است لثه خونریزی کند. اما بعد از یک هفته استفاده منظم، خونریزی قطع میشود.
